Monitoring Żołny (MZO) | rok 2025
Monitoring Żołny to program, którego głównym celem w latach 2020–2022 była próba oceny krajowej liczebności gatunku. Wyniki pierwszych trzech lat MZO wykazały bardzo dynamiczny rozwój populacji lęgowej w kraju, a łączna liczebność dla tego okresu wynosiła co najmniej 1000–1700 par. Coraz większa liczba znajdowanych co roku stanowisk żołny uniemożliwiała kontynuowanie cenzusu. W związku z tym od roku 2023 program zmienił się w monitoring sondażowy. Aktualnie żołnę liczy się wyłącznie na 120 powierzchniach próbnych, z których 100 wylosowano w znanym areale gatunku z lat 2020–2021, a dodatkowe 20 kwadratów wylosowano poza znanymi stanowiskami. Celem programu jest śledzenie zmian rozpowszechnienia i liczebności żołny oraz tempa ekspansji jej populacji.
W roku 2025 na 120 powierzchniach przeprowadzono prace terenowe na 633 stanowiskach.
Żołna
W roku 2025 wykazano gniazdowanie żołny na 408 stanowiskach rozmieszczonych na 97 powierzchniach 10x10 km (81% kontrolowanych powierzchni).
Łączna liczebność gatunku wyniosła 1938 par lęgowych, co oznacza, że w porównaniu z danymi uzyskanymi w poprzednich latach na zbiorze tych samych powierzchni, liczebność wzrosła o 67% wobec stanu z roku 2020. Co ciekawe, tegoroczna liczebność uzyskana wyłącznie na 120 losowych powierzchniach jest o 44% wyższa od liczebności całej krajowej populacji z roku 2020 i nieco wyższa do ocen liczebności z lat 2021-2022, kiedy szacowano ją na maksymalnie 1800 par.
Uzyskane wskaźniki liczebności w latach 2020–2025 wskazują na silny wzrost liczebności populacji żołny w kraju. Największe kolonie lęgowe znajdowały się na Lubelszczyźnie oraz Podlasiu i liczyły 41, 46, 55 i 76 par. Duże zagęszczenia stanowisk lęgowych gatunek osiągnął ponownie na Lubelszczyźnie, gdzie na jednej powierzchni stwierdzono maksymalnie do 34 kolonii skupiających aż 283 pary/100 km².
Brzegówka
Na stanowiskach żołny liczono również gatunek dodatkowy – brzegówkę. Wykazano łącznie 9591 zajętych nor tego gatunku. Był to najwyższy uzyskany dotąd wskaźnik liczebności na powierzchniach MZO, a trend gatunku dla lat 2020–2025 wskazywał na umiarkowany wzrost.
