Powierzchnie próbne - Monitoring Ptaków Polski

Powierzchnie próbne

Fot. Andrzej Kośmicki

W ramach Monitoringu Ptaków Polski stosowane są zasadniczo dwie metodyki zbierania danych o ptakach: jedna z nich opiera się na corocznej ocenie wielkości całych polskich populacji (są to tzw. cenzusy), druga – na ich reprezentatywnych próbkowaniu.

Pierwsza z nich wymusza niejako kontrolę wszystkich znanych (stałych i nowo odkrytych) stanowisk lęgowych; w tym przypadku powierzchnie, w które wpisane są poszczególne stanowiska – najczęściej o wielkości 100 km2 - nie są wskazywane w sposób losowy, lecz ich położenie definiowane jest przez areał lęgowy gatunku. Do grupy monitorowanych w ten sposób ptaków należy szereg gatunków objętych cenzusami w ramach Monitoringu Gatunków Rzadkich (np. rybołów, orzeł przedni, podgorzałka czy łabędź krzykliwy).

Dla populacji, dla których niemożliwe jest wykonanie pełnego cenzusu (większość gatunków), informacja o zmianach areału i liczebności populacji uzyskiwana jest na powierzchniach próbnych, wskazanych losowo wewnątrz areału gatunku. Podejście to stanowi klasyczny przykład metodyki sondażowej, w której o zmianach parametru w całej populacji (tu: liczebności) wnioskuje się na podstawie reprezentatywnych próbek.

Powierzchnie próbne w tej grupie podprogramów mają zróżnicowaną wielkość: od 1 km2 do 100 km2., którą dyktuje z jednej strony specyfika biologii badanych gatunków, a z drugiej względna łatwość prowadzenia liczeń w terenie. Np. ptaki szponiaste (drapieżne) mają tak duże terytoria, że monitoring ich musi odbywać się na dużych powierzchniach, natomiast dla większości pospolitych gatunków wróblowców (grupa MPPL), wystarczające są powierzchnie 1 x 1 km. Losowe wskazanie powierzchni odbywać się może w podziale na tzw. warstwy (obszary różniące się parametrem docelowym lub inną miarą z nim skorelowaną). Przykładowo, w Monitoringu Ptaków Drapieżnych powierzchnie wskazywano w podziale na trzy warstwy zróżnicowane pod względem liczby lęgowych gatunków szponiastych, w Monitoringu Ptaków Mokradeł wyznacznikiem warstw była liczba lęgowych gatunków ptaków z grupy docelowej, a w Monitoringu Pospolitych Ptaków Lęgowych powierzchnie losowano w regionach ornitologicznych. Innym przykładem może być Monitoring Dubelta, w którym zastosowano podział na dwa regiony (warstwy) – Bagna Biebrzańskie, stanowiące kluczową ostoję gatunku oraz pozostałą część kraju. Podział na warstwy zapewnia bardziej równomierne rozmieszczenie powierzchni w areale gatunku, skoncentrowanie wysiłku terenowego na obszarach zasobniejszych w gatunki docelowe i umożliwia bardziej precyzyjne oszacowania wskaźników liczebności.

Programy monitoringu ptaków przelotnych (gęsi, żurawie) i zimujących (MZPW) prowadzono na obiektach (najczęściej rzeki i zbiorniki wodne lub inne obszary podmokłe) obejmujących miejsca najważniejszych koncentracji gatunków lub grup gatunków. Monitoring Zimujących Ptaków Morskich ze względu na swoją specyfikę, wymagał zastosowania transektów poprowadzonych po akwenach morskich (liczenia ptaków odbywają się tam ze statków).

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.